Börn fara verst út úr kreppunni

Í nýlegu viðtali segir landlæknir að það séu börnin sem fara verst út úr kreppunni. Tilkynningum til stofnana sem fylgjast með líkamlegri og andlegri velferð þeirra fjölgar stórum skrefum. Ástæðurnar eru margar. Börn skynja aukna spennu í samskiptum foreldra auk þess sem þrengri fjárhagur kemur beint niður á daglegri tilveru þeirra með ýmsu móti.

Það er ljóst að þau vandamál sem efnhagshruninu fylgja koma öllum við, ungum sem öldnum, fyrst svo er komið að þau koma svona hart niður á börnum okkar. Enginn er undanskilinn og hver og einn verður að gera sitt besta.

Byrðum verður dreift á sanngjarnan máta í Kópavogi

Eitt mikilvægasta verkefni Kópavogsbæjar er að standa með barnafjölskyldum á þessum erfiðu tímum. Það verður að dreifa auknum byrðum samfara kostnaðarhækkunum með sanngjörnum hætti og standa sérstakan vörð um þá er verst hafa farið út úr þessum mestu efnahagshamförum lýðsveldissögunnar. Í nýrri fjárhagsáætlun Kópavogsbæjar er því hækkunum á grunnþjónustu sem barnafjölskyldur treysta á stillt mjög í hóf og eru þær innan verðlagshækkana.

Ég er sannfærður um að almenn sátt ríki um þessa nálgun hjá Kópavogsbúum, ungum jafnt sem öldnum. Ég er jafnframt sannfærður um að friður mun ríkja um þær aðgerðir bæjarstjórnar Kópavogs sem byggjast á þessari nálgun. Auknum byrðum vegna almennra kostnaðarhækkana verður að dreifa á sanngjarnan máta.

Í stuttu máli er staðan sú að nú er verið að byggja upp nýtt fjármálakerfi á herðum ungra fjölskyldna sem komu sér þaki yfir höfuðið í fasteignabólu á meðan skuldir þess sama fjármálakerfis eru tryggð innlán í gjaldþrota bönkum. Ungu fjölskyldurnar áttu ekki stór innlán í bönkum og njóta því ekki góðs af þessari aðferðafræði.

Kópavogur er réttlátt bæjarfélag

Eitt mikilvægasta verkefni Kópavogsbæjar er að standa með ungum fjölskyldum á þessum erfiðu tímum. Í því ástandi er nú ríkir verður að dreifa byrðunum með sanngjörnum hætti og standa sérstakan vörð um þá er verst hafa farið út úr þessum mestu efnahagshamförum lýðsveldissögunnar. Í nýrri fjárhagsáætlun Kópavogsbæjar er því hækkunum á grunnþjónustu sem ungar fjölskyldur treysta á stillt mjög í hóf og eru þær innan verðlagshækkana.

Það er sannfæring mín að almenn sátt ríki um þessa nálgun í stórum jafnt sem smáum málum. Byrðunum verður að dreifa og það á sanngjarnan máta.

Allir kostir í stöðunni metnir

Fjárhagsáætlun fyrir Kópavog þarf líkt og fyrir önnur sveitarfélög að laga að breyttum aðstæðum. Innan bæjarstjórnarinnar var gengið samstiga til verksins. Meginútgangspunkturinn var að verja grunnþjónustu bæjarins og samfélagslegt velferðarnet og halda gjaldskrárhækkunum í lágmarki. Við vorum jafnframt sammála um mikilvægi þess að dreifa byrðum sem jafnast, með heildarhagsmuni allra bæjarbúa að leiðarljósi. Í því árferði sem nú er verða allir að leggjast á árarnar eftir aðstæðum og getu hvers.

Hækkun gjalda langt undir raunhækkunum

Í fjárhagsáætluninni er gert er ráð fyrir að rekstur bæjarins skili 44 milljóna króna afgangi á árinu, sem er ásættanleg niðurstaða með hliðsjón af aðstæðum. Framkvæmt verður fyrir ríflega 1.200 milljónir króna á árinu og 100 milljónum króna verður varið sérstaklega til atvinnuskapandi verkefna, m.a. í samvinnu við Vinnumálastofnun.

Vegna kostnaðarhækkana varð ekki hjá því komist að endurskoða gjaldskrár bæjarins og í þeim tilvikum sem breytingar reyndust nauðsynlegar er um lágmarkshækkanir að ræða. Þessar hækkanir eru undir raunhækkun kostnaðarverðs og því um raunlækkun gjaldskrár að ræða. Sú fjárhagsaðstoð sem veitt er á vegum bæjarins, mun á hinn bóginn hækka í takt við vísitöluþróunina.

Tekið á málunum

Athugasemdir hafa komið fram vegna fjárhagsáætlunarinnar, reyndar úr óvæntri átt. Nú þarf hins vegar að taka á málum af festu og ákveðni og það er ekki öllum gefið að flytja vondar fréttir. En þetta mun hafast.

Mikilvægasta verkefnið nú er að standa vörð um innviði bæjarfélagsins og þá metnaðarfullu uppbyggingu sem þar hefur átt sér stað, m.a. á sviði skóla- og fræðslumála, íþrótta- og æskulýðsmála og félags- og öldrunarmála. Óneitanlega eru þungar byrðar nú lagðar á bæjarbúa og gæta þarf þess að dreifa þeim byrðum á sanngjarnan máta. Standa þarf sérstakan vörð um barnafjölskyldur sem byggt hafa sér heimili í Kópavogi en horfast nú í augu við atvinnuleysi, fallandi fasteignaverð og stökkbreyttar skuldir.

http://www.althingi.is/dba-bin/ferill.pl?ltg=136&mnr=265

Þessi leið hefur marga augljósa kosti. Þeir helstu eru að ríkissjóður getur aukið tekjur sínar um tugi milljarða til skamms tíma litið án þess að skattgreiðendur verði varir við  það.  Aðgerðin veldur ekki vísitöluhækkun eins og margar aðrar skattahækkanir gera eins og t.d. aukinn skattur á eldsneyti, áfengi og sykur. Þá má færa fyrir því rök að ávöxtun þegnanna verði meiri með þessu móti þar sem þjóðin er að greiða hærri vexti af lánum sínum en ávöxtun lífeyrissjóðanna nemur. Skattlagningin minnkar ekki kaupmátt eins og hefðbundnar skattahækkanir, sem er mikilvægt við núverandi aðstæður. Sífellt lækkandi kaupmáttur þýðir að spírallinn niður á við verður lengri en ástæða er til. 

Það kemur ekki á óvart að forsvarsmenn lífeyrissjóðanna séu á móti þessum breytingum því þær þýða að sjóðirnir hafa úr minni fjármunum að spila. Hins vegar finnst þessum sömu forsvarsmönnum ekkert mál að setja fjármuni okkar í svokallaðan endurreisnarsjóð. Sjóð sem er ekkert annað en áhættusjóður. Ég minnist þess ekki að slíkir sjóðir hafi skilað miklu. Dæmi um það eru byggðasjóður sem heyrir undir Byggðastofnun og Nýsköpunarsjóður. Ávöxtun þeirra hefur verið afar léleg, við því mega lífeyrissjóðirnir ekki.

Í slíku umhverfi treysti fyrirtækið sér ekki til að starfa. Í því ljósi og þeirri stöðu sem landið er í nú er vægast sagt ótrúlegt að lesa eftirfarandi í frétt á Mbl. is. í dag.

"Ráðuneytið segir, að fullyrðingar þess efnis að úrskurðurinn sé ólögmætur vegna þess að málshraðareglur hafi verið brotnar eigi ekki við rök að styðjast. Samkvæmt lögum um mat á umhverfisáhrifum sé frestur ráðherra til að úrskurða vegna mats á umhverfisáhrifum tveir mánuðir frá því að kærufrestur rennur út. Í dómaframkvæmd og samkvæmt fræðikenningum hafi það eitt og sér ekki verið talið valda ógildi stjórnvaldsákvarðana þótt farið hafi verið fram úr lögbundnum afgreiðslufrestum."

Ennfremur segir: "Umhverfisráðuneytið tekur undir þær ábendingar að málshraði sé oft og tíðum ekki í samræmi við lögbundna fresti". 

Sem sagt, eigi ekki við rök að styðjast. Kenningarnar hafa samkvæmt þessu meira gildi en lagabókstafurinn sjálfur. Hins vegar ef þegnar þessa lands virða ekki tímafresti fá þeir gjarnan sekt fyrir það. Það er því greinilega ekki sama Jón og séra Jón. Hversu langt á að ganga í vitleysunni?

Fréttin á Mbl.is í heild sinni: http://mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/10/13/segir_urskurd_um_sudvesturlinu_vera_logmaetan/

Þegar maður lítur til verka umhverfisráðherra rifjast upp fyrir manni það sem formaður Framsóknarflokksins sagði, en það var eitthvað á þann veg að þessari ríkisstjórn tækist alltaf að taka vitlausar ákvarðanir í öllum málum. Þótt ég sé enginn sérstakur aðdáandi Framsóknarflokksins verð ég að viðurkenna að ég er Sigmundi algerlega sammála. Af hverju, af hverju getur þetta blessaða fólk í ríkisstjórninni ekki gert neitt rétt? Af hverju vill það gera allt til þess að koma i veg fyrir að Ísland nái vopnum sínum á ný og að erlendir aðilar öðlist trú á landinu? Ég bara spyr. 

Nánast allar þjóðir heims að Íslandi frátöldu hafa brugðist við heimskreppunni með því að lækka vexti og fara í aðgerðir til þess að örva efnahagslífið. Hér á Íslandi er þessu öfugt farið. Hér er allt gert til þess að koma í veg fyrir að Ísland nái flugi á ný. Ríkisstjórnin skríður fyrir Evrópusambandinu og sér ekkert að því að það noti Alþjóða gjaldeyrissjóðinn sem innheimtubúllu í sína þágu.

Hvernig má það vera að stýrivöxtum sé haldið í 12 prósentum þegar innlánsvextir bankanna eru á milli 6 og 7%? Þetta þýðir það eitt að fyrirtækjum og einstaklingum er gert ókleift að fá lán nema á okurvöxtum í bankakerfinu. Vaxtaokrið dregur allan mátt úr atvinnulífinu og kemur í veg fyrir nýja sókn sem við svo sannarlega þurfum á að halda nú.

Tilgangurinn er augljós. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn er notaður til þess að pína okkur til hlýðni svo að gömlu nýlenduveldin, Bretland og Holland, fái útrás fyrir mikilmennskubrjálæði sínu. Sá tími mun samt koma að aðrar þjóðir Evrópu munu sjá í gegnum hræsnina. Íslensk stjórnvöld hafa því ekki annan kost en að rísa upp gegn þessari kúgun. Við höfum áður boðið þjóðum heims birginn og sigrað að lokum. Það sama mun gerast í þessu máli ef stjórnvöld hafa eitthvert bein í nefinu.

Ísland verði eitt af samkeppnishæfustu ríkjum heims

 Stefnt er að því að Ísland verði eitt af 10 samkeppnishæfustu ríkjum heims árið 2020. Þetta er liður í ætlun stjórnvalda sem kallas „20/20 - Sóknaráætlun fyrir Ísland“.

Í vikunni bloggaði Guðlaugur Þór Þórðarson alþingismaður um viðtal í Kastljósinu við Jón Bjarnason ráðherra í ríkisstjórn Íslands. Í færslunni benti hann á að ráðherran sagðist hafa haldið því fram að samráð væri réttlætanlegt og að samkeppnislög væru arfur fortíðar og ekki í anda þess „raunveruleika“ sem við búum við í dag.  Sérstaka áherslu lagði hann á að nauðsynlegt væri að koma á verðsamráði í landbúnaði og koma í veg fyrir frjálsa samkeppni!

Orðrétt sagði ráðherrann í því sambandi;

„Ef það er nauðsynlegt ef að það eru hagsmunir þjóðarinnar sem felast í samráði, félagshyggju og samhjálp þá á það að hafa forgang“.

Í þeim tilvikum sem ferðaþjónustan og ríkið hafa farið í átaksverkefni í markaðssetningu á Íslandi og íslenskri ferðaþjónustu hefur komið kippur í komu erlendra ferðamanna til landsins. Það hefur skapað fjölda starfa og miklar gjaldeyristekjur.  Af þessu sést að öflug markaðssetning og uppbygging innviða ferðaþjónustunnar skilar miklu fyrir land og þjóð.

Ein auðveldasta leiðin til þess að efla atvinnulíf á Íslandi og til þess að auka gjaldeyrisflæði til landsins er að efla markaðssetningu í ferðaþjónustu bæði í Ameríku og Evrópu. Í ljósi þess að ríkið er að fara eyða miklum fjármunum til atvinnusköpunar er nærtækt að auka fjármuni til landkynningarverkefna. Það er fjárfesting sem kemur hratt til baka.

Staðreynd er að mörg fjármálafyrirtæki hafa nú þegar, eða eru að undirbúa yfirtöku á fyrirtækjum, fasteignum og ýmsum verðmætum hjá aðilum sem hafa lent í vanskilum með lán sín. Ekki síst vegna  breyttra aðstæðna í þjóðfélaginu. Þessar eignir eru í daglegum tali nefndar fullnustueignir innan fjármálastofnanna.

Við núverandi aðstæður eiga Íslendingar rétt á því að fjármálastofnanir hámarki þau verðmæti sem leynast í eignum þeirra.  Í ljósi þeirrar einföldu staðreyndar kviknar sú spurning hvers vegna sé ekki unnið fyrir opnum tjöldum, þegar kemur að því að gera sem mest verðmæti úr fyrrgreindum eignum?

Nokkrar áleitnar spurningar vakna. Hvað hafa ríkisbankarnir selt margar eignir frá október mánuði 2008? Hvernig var staðið að sölufyrirkomulagi þeirra eigna? Hverjum var boðið að kaupa þessar eignir? Hvernig hyggjast sömu aðilar standa að sölufyrirkomulagi eigna á næstu misserum?

Þó hér séu sérstaklega nefndir til sögunnar ríkisbankarnir, þá er fráleitt að gera aðeins kröfu til þeirra um að vinna fyrir opnum tjöldum. Með óbeinum hætti á ríkissjóður stóra hluti í Sparisjóðum og kaupleigufyrirtækjum svo eitthvað sé nefnt. Sömu kröfu á jafnframt að gera til þeirra sem og lífeyrissjóða landsmanna, sem árlega eignast nokkuð af eignum.

Flest þekkjum við það fyrirkomulag að Ríkiskaup selja eignir fyrir hönd ríkissjóðs. Þar er fylgt föstu ferli og unnið fyrir opnum tjöldum.  Þar er vart seld gömul bifreið, jörð eða  fasteign án þess að reynt sé að fá sem best verð fyrir. Um er að ræða einfalt fyrirkomulag við sölu verðmæta. Hjá Ríkiskaupum er hægt að nálgast öll gögn um það sem er til sölu hverju sinni. Öllum er frjálst að bjóða í og kaupa, svo fremi að tilboðsgjafi uppfylli grunnskilyrði söluferilsins. Unnið er fyrir opnum tjöldum og markaðurinn sér um að fá sem mest verðmæti fyrir hönd seljanda, í þessu tilviki ríkissjóðs.

Eins og áður sagði þá á ríkissjóður stóra eignarhluta í fjölda fjármálafyrirtækja, ýmist með beinum eða óbeinum hætti. Það er því ótvíræður hagur Landsmanna að gera þá einföldu og sanngjörnu kröfu að öll fjármálafyrirtæki hámarki þau verðmæti sem koma út úr eignum, hverjar sem þær kunna að vera. Opið markaðstorg er lykillinn að því að vinna fyrir opnum tjöldum. Þannig má eyða allri óvissu um að það séu aðeins útvaldir sem sitji eins og púkinn á fjósbitanum og fái feitustu bitanna.

Því skora ég á fjármálaráðherra að fyrir hönd ríkissjóðs geri hann þá einföldu kröfu til fjármálafyrirtækja að allar eignir séu aðgengilegar öllum mögulegum kaupendum - en ekki aðeins fáum útvöldum. Að söluferlar séu gegnsæir og aðgengilegir.

Tiltölulega einfalt er að setja reglur um þær eignir sem skilyrt er að séu seldar með opnu fyrirkomulagi. Það sem þarf til er aðeins vilji.  Ferlar og þekking útboðsferla er til staðar. Nægt er framboðið að fólki sem kann til verka við að verðmeta og koma eignum í verð fyrir opnum tjöldum - séu þeim fengin rétt verkfærin til þess.

Sé ætlunin að endurvekja traust á stjórnmálum og fullvissa landsmenn um að unnið sé opið og heiðarlega, þá getur fjármálaráðherra landsins nú þegar beitt sé fyrir því. Víst er að undirritaður mun gera það á næstu vikum og misserum.

Skýringarmynd:

Ljóst er að á næstunni munu sífellt fleiri fjölskyldur uppfylla kröfur sem sveitarfélögin setja um félagslegt íbúðarhúsnæði. Það fyrirkomulag sem nú er við lýði byggist upp á því sveitarfélögin kaupa íbúðir og  leigja þær síðan út í samræmi við ákveðnar reglur og viðmið. Framlag ríkissjóðs liggur í því greiða niður vexti á lánum sem sveitarfélögin taka til íbúðarkaupa í þeim tilgangi að leigja íbúðirnar aftur til sinna umbjóðenda. Í Fjárlögum ársins 2009 nemur þessi upphæð 1 .100 m.kr.  

Sveitarfélögin þurfa hins vegar að reiða 10% kaupverðsins fram sjálf við hver íbúðakaup. Þetta eru gífurlega háar fjárhæðir á hverju ári. Sé dæmi tekið af sveitarfélagi eins og Kópavogi myndi bærinn þurfa að greiða með hverri íbúð í kringum 2 m.kr. auk þess að taka yfir 90% lánið. Því mætti gera ráð fyrir að heildarskuldbinding bæjarsjóðs vegna íbúðarkaupanna yrði í kringum 600 m.kr. Í ljósi þess að Kópavogur telur um 10% íbúa landsins má gera ráð fyrir að heildarskuldbinding allra sveitarfélaga hækki um 6 milljarða króna vegna félagslegra íbúðarkaupa á ári, en auðvitað kæmi inn eign á móti. 

Frumvarpið kemur í veg fyrir mikla skuldsetningu hins opinbera, skilar skjótri lausn fyrir þá sem bíða eftir félagslegu íbúðarhúsnæði, minnkar skuldsetningu ríkis og sveitarfélaga og úrræðin verða fjölbreyttari og fleiri vegna hagkvæmninnar. Þá er mikilvægt í þessu sambandi að nefna að þessi leið á ekki að ýta undir hækkun leiguverðs þar sem framboð á leiguhúsnæði er mikið um þessar mundir. Hins vegar gæti þetta bætt rekstrargrundvöll þeirra sem stunda útleigu á húsnæði, sem kemur sér einnig vel fyrir ríkissjóð þar sem nánast öll lán leigufélaga eru hjá  ríkisbönkunum eða íbúðalánasjóði. 

Þetta frumvarp hefur því marga kosti eins og að framan greinir. Hér er um tilvalda leið að ræða sem fjölgar úrræðum og kemur til móts við núverandi ástand.  

Sérstaka athygli vekur að Suður- og Suðvestur kjördæmi fá ótrúlega snautlega útreið í nýrri ríkisstjórn. Lúðvík Bergvinsson sem er einn aðal hvatamaður að stjórnarslitunum ásamt Árna Páli Árnasyni fá ekkert hlutverk í nýju stjórninni. Það er svolítið merkilegt því báðir hafa þeir haldið mjög á lofti lögfræðiprófum sínum á undanförnum árum og báðir töldu þeir sig koma vel til greina sem ráðherra í nýrri ríkisstjórn. Af þeim sökum hefði verið tilvalið að setja annan hvorn þeirra í dóms- og kirkjumálaráðuneytið.

Þá hefur er Samfylkingin á að skipa góðan mann í forystu fyrir flokkinn í Suðvestur kjördæmi þar sem Gunnar Svavarsson verkfræðingur fer fyrir hópnum. Hann hefði sómt sér vel í stól viðskiptaráðherra þar sem hann býr yfir víðtækri reynslu úr atvinnulífinu. Þá sagði almannarómur að Katrín Júlíusdóttir myndi setjast í ráðherrastól en af því varð ekki hver sem ástæðan fyrir því kann að vera .

Þjóðin á rétt á skýringum á því af hverju framhjá þessu fólki var gengið og skipað til sætis með ólýðræðislegum hætti í embætti dómsmálaráðherra annars vegar og viðskiptaráðherra hins vegar eins og Baldur Þórhallsson stjórnmálafræðingur hefur bent á. 

Það er rökrétt að draga þá ályktun af ýmsum ummælum Ingibjargar Sólrúnar að formaður Samfylkingarinnar vilji ekki að Sjálfstæðisflokkurinn nái samstöðu á landsfundinum um það hvernig staðið skuli að viðræðum um aðild að Evrópusambandinu. Það er merkilegt fyrir þær sakir að það er eina hugsanlega leiðin til þess að málið komist á dagskrá við núverandi aðstæður. Eftir stendur því spurningin um það hvers vegna formaðurinn gerir allt til þess að standa í vegi fyrir málinu. Hefur Ingibjörg eitthvert annað markmið en það sem fram kemur á yfirborðinu? Ef svo er þá sjá landsmenn allir að erfitt er að halda saman ríkisstjórn á slíkum forsendum. Heilindi eru forsenda farsæls samstarfs.